Sava ile Tuna’nın birleştiği yerde, şehre tepeden bakan Kalemegdan Kalesi yüzyıllar boyunca Orta Avrupa’nın kapısı sayılan Belgrad’ın kalbidir. Osmanlılar burayı Macaristan’a açılan seferlerin üssü olarak kullanırdı.

1456 ve 1521: Kapının alınışı

II. Mehmed 1456’da Belgrad’ı kuşattı, ancak Macar komutan Hunyadi Yanoş’un yönettiği savunma karşısında kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı. Kale ancak 1521’de, Kanuni Sultan Süleyman’ın tahta çıkışından kısa süre sonra düzenlediği seferle alındı (bkz. Kanuni Sultan Süleyman). Bu fetih, beş yıl sonraki Mohaç Muharebesi’nin ve Macaristan’ın içlerine uzanan ilerleyişin yolunu açtı. Kalenin adı da bu dönemden kalmadır: Kalemegdan, “kale” ile “meydan” sözcüklerinden türemiş kabul edilir.

Osmanlı kenti Belgrad

Belgrad, Osmanlı yönetiminde camileri, hamamları, çarşıları ve türbeleriyle bir Balkan şehrine dönüştü. Şehir 1688–1690 arasında kısa bir süre Habsburg yönetimine girdi, 1717’de yeniden Avusturya’nın eline geçti ve 1718 Pasarofça Antlaşması ile resmen Habsburglara bırakıldı; 1739’da Belgrad Antlaşması ile yeniden Osmanlı’ya döndü. Kale 1867’de Osmanlı garnizonunun çekilmesiyle Sırp yönetimine devredildi. 1683’te Viyana bozgunundan sonra Sadrazam Kara Mustafa Paşa’nın idam edildiği yer de Belgrad’dır (bkz. Viyana).

Damat Ali Paşa Türbesi

Kalenin içinde, Stambol Kapısı’na yakın bölgede küçük, sekizgen planlı bir yapı durur: Damat Ali Paşa Türbesi. Sadrazam Damat Ali Paşa’nın, 1716’da Petrovaradin Muharebesi’nde hayatını kaybettiği için adına yapıldığı belirtilir; türbenin 18. yüzyılın sonlarına ait olduğu kabul edilir. Belgrad’da ayakta kalan en tanınmış Osmanlı yapılarından biridir.

Bugün ne görülür?

  • Kalemegdan Kalesi ve parkı: Surlar, kapılar ve kulelerle çevrili geniş yeşil alan; Sava ve Tuna’nın birleşimi buradan görülür.
  • Damat Ali Paşa Türbesi: Kale içindeki Osmanlı döneminden kalma türbe.
  • Bayraklı Camii: 17. yüzyıldan kalma olduğu söylenen ve şehirde ayakta kalan tek cami olarak anılan yapı (Dorćol semti).

Ziyaret için ipuçları

Kalemegdan şehir merkezinden yürüyerek rahatça ulaşılır ve park herkese açıktır; kaleyi ve türbeyi görmek için iki saat yeterlidir, Bayraklı Camii ile birlikte yarım gün ayırabilirsiniz. Ziyaretten önce türbe ve camiler için güncel ziyaret saatlerini kontrol edin. Osmanlı’nın Macaristan’daki izlerini merak ediyorsanız Budapeşte ve Zigetvar sayfalarına bakabilirsiniz.